آئین نامه معافیت نظام وظیفه

تعاریف:
1) ماده 6 قانون جامع حمایت از حقوق معلولان (مصوب 1383/2/16):
یکی از فرزندان اولیایی که خود ناتوان و معلول بوده (هر دو یا یکی از آنها معلول باشد) و یا حداقل دو نفر از فرزندان آنها ناتوان و معلول باشد از انجام خدمت وظیفه عمومی معاف می گردد.
همچنین همسرانی که زن ناتوان و معلول خود را سرپرستی می نمایند مادامی که سرپرستی همسر ناتوان و معلول را برعهده داشته باشند از انجام خدمت وظیفه عمومی معاف می گردند.

2) ماده 9 عفو مقام معظم رهبری: کلیه خانواده هایی که دارای فرزند معلول جسمی، ذهنی و روحی بوده و دارای یک فرزند ذکور سالم بالای 18 سال باشند آن فرزند سالم مشمول از خدمت معاف می گردد.

3) معلول: فردی که به تشخیص کمیسیون پزشکی سازمان بهزیستی بر اثر ضایعه جسمی، ذهنی ، روانی یا توأم اختلال مستمر و قابل توجهی در سلامت و کارایی عمومی وی ایجاد گردد و موجب کاهش استقلال فرد در زمینه های اجتماعی و اقتصادی شود.

4) دسته بندی معلولیتها: اختلال جسمی حرکتی، اختلال ذهنی، اختلال بینایی، اختلال شنوایی، اختلال گفتاری ، اختلال اعصاب و روان.

تبصره ها و توضیحات:
1) در ماده 6 در صورت معلول بودن خواهر و برادر، می بایست معلولین مجرد باشند و در صورت متأهل بودن آنان فرد مشمول نمی توانداز این قانون استفاه کند.
2) در صورت وجود بیش از یک فرزند ذکور سالم بالای 18 سال استفاده از ماده 9 امکانپذیر نمی باشد.
3) خانواده هایی که فرزند معلول آنها در مراکز توانبخشی شبانه روزی نگهداری می شوند نمی توانند از ماده 9 استفاده کنند و در صورت ترخیص از مراکز نیز تا پنج سال حق پذیرش در مراکز شبانه روزی سراسر کشور را ندارند.
4) در ماده 6 در صورت معلولیت پدر یا مادر یا هر دو در صورتی که در مراکز شبانه روزی باشند فرد مشمول می تواند از قانون فوق استفاده کند لیکن در صورت معلولیت خواهر و برادر حداقل یکی از آنان باید در خانواده نگهداری شود تا استفاده از این قانون امکانپذیر باشد.
5) استفاده معلولین از مراکز روزانه توانبخشی محدودیتی در استفاده از قانون 6 و 9 ایجاد نمی کند.
6) مشمولین دارای فرزند معلول نیز می توانند از ماده 6 طبق ضوابط جهت معافیت استفاده کنند.

نحوه عملکرد :
سازمان بهزیستی استان جهت اجرای دو ماده قانونی فوق، کمیسیونهای تخصصی متشکل از پزشکان و کارشناسان خبره تشکیل داده است که پس از تشکیل پرونده توانبخشی معلول در اداره بهزیستی شهرستان محل سکونت خود، معلول و مشمول جهت شرکت در یکی از دو کمیسیون معرفی می شوند. پس از تأیید و تعیین شدت معلولیت در این کمیسیونها موارد زیر انجام می شود:
1) در ماده 6 یکی از نسخ فرم به همراه مدارک لازم توسط مشمول به دفاتر پلیس 10 + تحویل داده می شود و یک نسخه توسط رابط سازمان بهزیستی بعنوان تأییدیه به مراکز وظیفه عمومی تحویل می گردد. در این ماده، حضور معلول و مشمول در کمیسیون پزشکی نظام وظیفه جهت تأیید نهایی الزامی است و پس از ان کارت معافیت صادر می شود.
2) در ماده 9 یکی از نسخ فرم به همراه مدارک توسط مشمول به دفاتر پلیس 10 + تحویل داده می شود و یک نسخه جهت تأیید نهایی معاون توانبخشی سازمان بهزیستی کشور توسط رابط سازمان بهزیستی استان به بهزیستی کشور ارسال می شود و پس از ارسال این تأییدیه به مرکز وظیفه عمومی ، کارت معافیت صادر میگردد.