پـــان

تاریخچه و ترکیبات اصلی پان متأسفانه همگام و به موازات پیشرفت جوامع الگوی مصرف ‏و نوع ماده مخدر مصرفی مرتباً در حال تغییر و دگرگونی است و هر روز ماده مخدر‏جدیدی با اسامی وارد بازار می‌شود. یکی از این مواد مخدر که چندی است جوانان‏کشورمان را در معرض آسیب قرار داده، ماده مخدری به نام پان می‌باشد.‏
این ماده مخدر در بسته بندی آلومینیومی و با تصاویر جذاب رنگی عرضه می شود، ماده‌ای غلیظ و سرخ رنگ و دست ساز است که از برگ درخت مخصوصی در هندوستان تهیه‏شده و در قالب پودر، آدامس و پاستیل، خوشبو کننده دهان با طعم‌های مختلف گیاهی از ‏جمله نعناع عرضه می شود و چون ارزان به فروش می‌رسد شمار زیادی از جوانان و‏نوجوانان را در معرض خطر قرار داده است.‏
پان معمولاً در کارگاه‌های کوچک و  غیرقانونی، به صورت دست ساز و غیر بهداشتی ‏تولید می‌شود که به منظور جلب مشتری و سودآوری بیشتر برای تولید کنندگان این ماده،‏ممکن است انواع مواد مخدر دیگر نیز به آن افزوده شود.‏
پان به شکل‌های مختلفی وجود دارد. یک نوع این ماده مخدر ترکیبی از تنباکو (نیکوتین) و ‏حشیش می‌باشد و مواد دیگری مثل آهک، خاکستر و اسانس‌های شیمیایی غیرمجاز و ‏ساخارین به آن افزوده شده و به صورت جویدنی مورد استفاده قرار می‌گیرد و نام ناس‏وار معروف است.‏
نوع رایج دیگری از این ماده، در کشور ما ترکیبی از تنباکو (نیکوتین)، آهک، خاکستر و ناس ‏است که به شکل سیگارت می‌باشد. نیکوتین موجود در آن از طریق مخاط دهان جذب بدن ‏شده و حالت‌های غیر طبیعی ایجاد می‌کند.‏
نمونه دیگری از انواع این ماده مخدر که به آن اصطلاحاً، پان پرک گفته می‌شود به صورت ‏جویدنی مورد استفاده قرار می‌گیرد. مصرف این ماده ابتدا در کشور هندوستان رایج شده ‏است.‏
در کشورهای هندوستان و پاکستان بعد از جوشاندن این ماده، معمولاً آن را روی برگ تازه ‏گیاه ‏Vin‏ پیچانده (که در این صورت به آن گوتکا می‌گویند) و مصرف کننده با جویدن ‏احساس لذت سرخوشی کاذب می کند.‏ اسامی رایج پان در ایران
خوشبو کننده ی دهان ـ مست کننده ـ راجا ـ تایتانیک ـ آدامسی ـ 100% ـ پان 2 ـ پان 4 ـ ‏پان پرک براغ ـ 80% ـ نسوار ـ ناس خارجی ـ پان پاکستان ـ پان عربی ـ راجا عربی ـ پان ‏پتی ـ بمب ـ دپی ـ کوپر هندوستانی ـ ناس افغانی ـ ویتامین ـ ملوان زبل ـ پان اسفناج ـ ناس ‏کابلی ـ پان چاپی ـ نسوار پاکستانی ـ سرحال کننده ـ سیگار چرس

عوارض
‏-‏    وابستگی (اعتیاد)‏
‏-‏    احساس سبکی و گیجی در سر
‏-‏    از دست دادن تعادل رفتاری و حرکتی
‏-‏    از آنجا که این ماده به صورت غیر بهداشتی تهیه می شود فرد مصرف کننده به علت‏ترشح بزاق در اثر مصرف مجبور است دایماً آب دهانش را بیرون بریزد (شبیه مصرف ‏ناس در افاغنه) که باعث انتقال بیماری‌های عفونی مانند سل، هپاتیت و … می‌گردد.‏

-‏    سرطان دهان و حنجره‏
-‏    بد رنگ شدن و افزایش پوسیدگی دندان‌ها
‏-‏    تخریب استخوان های اطراف دهان
‏-‏    بیماری‌های لثه و سرطان لثه
-‏    سرطان روده بزرگ و بیماری‌های کلیوی (به دلیل ساخارین موجود در آن)
‏ ‏-‏    تغییر فشار خون
‏-‏    مشکلاتی برای جنین
‏-‏    اختلالات رفتاری
‏-‏    در صورت مصرف آن به عنوان خشبو کننده دهان در نوجوانان و جوانان سنین ‏مدرسه باعث ایجاد سرگیجه و نشئگی و به دنبال آن افت تحصیلی در دانش آموزان می‌‏گردد.
‏ ‏-‏    افزودن داورهای روانگردان از قبیل اکستازی به پان موجب بروز عوارض ناشی از ‏مصرف روانگردان‌ها نیز می‌شود.‏ علایم قطع مصرف
‏-‏    گیجی
‏-‏    سردرد
‏-‏    تعریق و لرزش
‏-‏    افسردگی
‏-‏    اختلال در خواب
‏-‏    پرخاشگری و اضطراب
‏-‏    بیقراری ‏-‏    خستگی
‏-‏    افزایش اشتها

روش‌های پیشگیری
‏1)‏    آگاه‌سازی جوانان و نوجوانان در مورد خطرات و مضرات ماده‌ی مخدر پان‏
‏2)‏    آموزش به معلمین و والدین در مورد نحوه‌ی برخورد با دانش‌آموزان مصرف کننده.
‏ ‏3)‏    پیگیری و ارجاع افراد مصرف کننده به مراکز درمان

درمان
‏ اصولاً این ماده‌ی مخدر هم وابسته روانی و هم وابستگی جسمانی ایجاد می کند که هر ذو نیاز ‏به درمان دارند.‏ روش‌های درمان دارویی

روش‌های درمان دارویی
‏1)‏    درمان جایگزینی نیکوتین (‏NRT‏)‏ این درمان باید با مشاوره و روان درمانی همراه شود.‏ الف ـ چسب های پوستی نیکوتین ب ـ آدامس‌های حاوی نیکوتین ج ـ اسپری‌های بینی حاوی نیکوتین د ـ اسپری‌های دهانی حاوی نیکوتین
‏2)‏    داروهای دیگر مانند بو پروپیون، کلونیدین، وارنسیلین.
‏ ‏3)‏    استفاده از داروهای ‏Antipsychotic‏ مانند ریسپیریدول
‏ ‏4)‏    استفاده از داروهایی که باعث کاش ترشح بزاق می شوند ماننده ‏Bipreidine‏ و سایر ‏داروها
‏ ‏5)‏    استفاده از دهان شویه سه بار در روز‏
روش های درمان غیر دارویی
‏-‏    استفاده از گروه درمانی
‏-‏    ارجاع به گروه های خودیاری
‏-‏    مشاوره با خانواده در زمینه همکاری در درمان
‏ ‏-‏    برنامه‌های کاهش استرس
‏-‏    مشاوره در زمینه تغذیه به منظور کاهش وزن

کاهش آسیب
‏-‏    برنامه‌های جایگزین نیکوتین طولانی مدت
‏-‏    برنامه‌های ارزیابی جسمی برای سرطان‌های دهان، حنجره و …

تهیه و تدوین: ماریت قازاریان