دستورالعمل تأسیس، مدیریت و نظارت بر مراکز بهبودی اقامتی میان مدت مصرف‌کنندگان مواد

سازمان بهزیستی در راستای مأموریت و اهداف خود و قانون تشکیل سازمان بهزیستی و با استناد به «بند 12 ماده 26» قانون تنظیم بخشی از مقررات مالی دولت مصوب 27/11/80 مجلس شورای اسلامی دستورالعمل تأسیس، مدیریت و نظارت بر مراکز بهبودی اقامتی میان مدت مصرف کنندگان مواد را جهت اجرا ابلاغ می نماید.

مادة 1 – تعاریف
1- وابستگی به مواد: نشانگانی است که با الگوی رفتاری خاص مشخص می‌شود و در این الگو مصرف یک ماده روان‌گردان یا گروهی از مواد، از سایر رفتارهایی که قبلاً برای فرد ارزشمند بوده به مراتب اولویت بیشتری پیدا می‌کند و شخص علیرغم بروز مشکلات مرتبط با مصرف مواد، به مصرف ادامه می‌دهد.

2- بهبودی: بهبودی عبارت است از مجموعه مداخلاتی که برای تغییر رفتار، از طریق تأثیرپذیری از گروه همتای آموزش دیده جهت بهبود عملکرد و بازگشت فرد مصرف‌کننده مواد به اجتماع با هدف نهایی دستیابی به زندگی بدون مصرف مواد انجام می گیرد.

3- مرکز بهبودی اقامتی میان مدت مصرف‌کنندگان مواد: به مرکزی اطلاق می‌گردد که توسط اشخاص حقوقی (تشکل‌ها و سازمانهای غیردولتی که در راستای اهداف سلامت و خدمات اجتماعی فعالیت می کنند و در اساسنامه آنها به فعالیتهای درمان، بازتوانی یا بهبودی اعتیاد اشاره شده باشد) تشکیل می گردند و این مراکز با کسب مجوز از سازمان بهزیستی و تحت نظارت آن به صورت اقامتی میان مدت (30  تا 90 روز) فعالیت می‌کنند. رویکرد اصلی مراکز اقامتی میان مدت بر مشارکت گروههای همتا و خودیار (معتادان بهبودیافته) متمرکز است و خدمات آن توسط معتادان بهبودیافته ارائه می‌شود. این مراکز، با مراکز درمان و بازتوانی اعتیاد تحت نظارت سازمان یا پزشک دوره دیده مورد تأیید سازمان در جهت کمک و همکاری (غربالگری، نظارت بر سم زدایی بدون دارو) و ارائة خدمات تخصصی در مواقع لزوم و نظارت بیشتر بر خدمات خود در ارتباط مستمر و نزدیک هستند.

4- موافقت اصولی: موافقت‌نامه‌ای است که پس از طی مراحل پیش‌بینی‌شده در دستورالعمل مربوطه و تأیید کمیسیون صدور پروانه‌های بهزیستی استان با اعتبار یک ساله برای متقاضیان صادر می‌گردد تا نسبت به آماده‌نمودن ساختمان، تجهیزات و نیروی انسانی مورد نیاز و کسب تأییدیه های لازم اقدام نمایند.

5- پروانة فعالیت: مجوزی است که برای شروع و تداوم فعالیت مرکز پس از تجهیز و تأمین و معرفی نیروی انسانی مورد نیاز با اعتبار سه ساله صادر می گردد. (پروانة فعالیت مراکز بهبودی اقامتی میان مدت صرفاً برای افراد حقوقی صادر می شود)

6- مؤسس: فرد حقوقی است که پس از طی مراحل اداری، موفق به دریافت موافقت اصولی و سپس پروانة فعالیت می‌گردد.

7- مسئول مرکز: فرد واجد شرایطی است که از طرف مؤسس به بهزیستی استان معرفی می‌گردد تا پس از تأیید کمیسیون صدور پروانه‌های بهزیستی استان مجوز فعالیت مسئول مرکز برای وی صادر و در مرکز مربوطه انجام وظیفه نماید.

8- مسئول فنی دوره سم زدایی: پزشک مرکز رابط یا پزشک دوره دیده ای می باشد که در روزهای سم زدایی بیماران به عنوان مسئول فنی در مرکز مستقر می باشد و وظایف مورد اشاره در دستورالعمل را برعهده دارد.

9- مددیار : فرد واجد شرایطی (شرایط در بند 2 مادة 4 در صفحة 6 قید شده است) است که پس از طی دوره های آموزشی لازم (توسط سازمان بهزیستی کشور تعریف می گردد) زیر نظر مسئول مرکز فعالیت های مربوطه را انجام می دهد.

10- مددیار  خانواده: زنان واجد شرایط از خانواده درجه یک معتادین هستند که سابقة اعتیاد ندارند و در برنامه های گروههای خودیاری خانواده فعالیت و یا حضور داشته اند و دورة آموزشی مربوطه را گذرانده اند.

11- بهبودیافته: فردی است که قبلاً مواد مصرف می نموده و در حال حاضر با توجه به معیارهای این دستورالعمل و با توجه به مسئولیتی که برعهده دارد سابقة پاکی مورد نیاز را دارا می باشد و هیچگونه رفتار پرخطری ندارد.

12- گروه همسان یا همتا یا خودیار: افراد بهبودیافته ای هستند که تمایل دارند خدمات آموزشی و سایر خدمات بهبودی را به معتادان در حال بهبودی ارائه دهند.

13- گروه خودیاری خانواده: تعدادی از زنان خانواده درجه یک معتادین (همسران، مادران، فرزندان، خواهران) می باشند که در جلسات گروهی مشارکت مناسب دارند.

14- جلسات بهبودی: جلساتی که توسط اعضای گروه خودیار با تأکید بر مسایل معنوی و تجربیات بهبودی جهت تداوم پاکی تشکیل می شود.

15- داروهای  (OTC) Over The Counter: داروهایی هستند که داروخانه ها مجاز هستند بدون نسخه پزشک به افراد بدهند (مانند ایبوپروفن، استامینوفن، …) که فهرست آن مطابق سیستم فارماکوپه ایران مشخص می باشد.

16- مشاوره و آزمایش داوطلبانهVoluntary counselling and testing  (VCT): فرایندی است که فرد از طریق مشاوره و دریافت اطلاعاتی در مورد رفتارهای پرخطر و بیماری ایدز به طور آگاهانه در مورد انجام آزمایش HIV، تصمیم می گیرد و مراحل آن شامل انجام مشاوره پیش از آزمایش، انجام آزمایش و مشاوره پس از آزمایش است.

17- ناظر استان: منظور کارشناسانی هستند که از طرف سازمان بهزیستی استان وظیفة نظارت بر مراکز مذکور را در سطح استان برعهده دارند.

18- ناظر شهرستان: منظور کارشناسانی هستند که از طرف رئیس ادارة بهزیستی شهرستان وظیفة نظارت بر مراکز مذکور را در سطح شهرستان برعهده دارند.

19- مرکز درمان و بازتوانی اعتیاد رابط: یکی از مراکز درمان و بازتوانی اعتیاد دارای مجوز از سازمان بهزیستی می‌باشد که به منظور ارزیابی وضعیت معتادان و امکان استفاده از سم‌زدایی (بدون استفاده از دارو) و بعضی از خدمات تخصصی به عنوان مرکز رابط فعالیت می‌نماید.

مادة 2 – اهداف مراکز بهبودی اقامتی میان مدت:
اهداف تأسیس مراکز بهبودی اقامتی میان مدت مصرف کنندگان مواد عبارتند از:
1-    استفاده از توانایی گروههای همتا در بازتوانی معتادان
2-    افزایش امکان حق انتخاب معتادان برای استفاده از خدمات متنوع بازتوانی
3-    تداوم پاکی گروههای همتای بهبودیافته و مددیاران تجربی
4-    ساماندهی مراکز موجود
5-    افزایش دستیابی به خدمات
6-    کاهش تصدی‌گری دولت

مادة 3 – شرایط، مدارک و شرح وظایف موسس:
3 – 1) شرایط موسس:
1) داشتن مجوز فعالیت موسسه از سازمان های مرتبط (سازمان بهزیستی، وزارت کشور)
2) در اساسنامه به فعالیتهای بازتوانی اعتیاد اشاره شده باشد.
تبصره 1: مجوز مراکز اقامتی میان مدت برای سازمانهای مردم نهاد (اعم از خیریه ها) و موسسات غیردولتی (انتفاعی و غیرانتقاعی که پروانة تأسیس خود را از سازمان بهزیستی یا وزارت کشور دریافت کرده اند)
صادر می شود.
تبصره 2 : اولویت صدور مجوز با موسسات غیردولتی است که مجوز خود را از سازمان بهزیستی اخذ کرده باشند.

3 – 2) مدارک موردنیاز موسس:
1.    فرم تکمیل شده درخواست تأسیس مرکز (فرم شمارة یک)
2.    تصویر اساسنامه همراه با اصل آن که به تایید سازمان ذیربط رسیده باشد.
3.    تصویر آگهی تأسیس موسسه و یا انجمن خیریه چاپ شده در روزنامه رسمی به همراه آخرین تغییرات آن.
4.    ارائة پروانة تأسیس موسسات غیردولتی از سازمان بهزیستی یا وزارت کشور

3 – 3) شرح وظایف موسس:
1.    معرفی یک مرکز درمان و بازتوانی اعتیاد به عنوان مرکز رابط یا یک پزشک دوره دیده مستقر در مرکز بهبودی اقامتی میان مدت  به بهزیستی استان.
تبصره: معرفی مرکز رابط نسبت به معرفی پزشک مستقر در اولویت می باشد و چنانچه مورد اول
امکان پذیر نبود از پزشک مستقر در مرکز استفاده گردد.
2.    پیگیری از بهزیستی شهرستان جهت دریافت دستورالعمل و بخشنامه های مربوطه
3.    معرفی یک فرد واجد شرایط به عنوان مسئول مرکز و نظارت بر تأمین نیروی انسانی مرکز
4.    نظارت بر حسن اجرای امور

ماده 4 – نیروی انسانی:
1.    مسئول مرکز
2.    مددیار تجربی به ازای هر 15 نفر مقیم در هر شیفت یک نفر
3.    مددیار تجربی خانواده به ازای هر 30 نفر مقیم یک نفر
4.    مسئول فنی بخش سم زدایی
4 – 1) شرایط و مدارک مورد نیاز مسئول مرکز:
الف) شرایط:
مسئول مرکز از طرف مؤسس معرفی می‌شود و دارای شرایط ذیل می‌باشد:
1.    تابعیت جمهوری اسلامی ایران
2.    اعتقاد به دین مبین اسلام یا یکی از ادیان مورد تأیید قانون اساسی
3.    سابقة کار مرتبط، حداقل 2 سال در مراکز مورد تأیید سازمان (اجتماع درمان مدار، سرپایی، بستری، مراکز کاهش آسیب، گروههای خودیار و …)
تبصره: چنانچه فردی دارای سابقة فعالیت در مراکزی غیر از مراکز بهبودی اقامتی میان مدت داشته باشد موظف است به مدت دو هفته در مراکز بهبودی اقامتی میان مدت مورد تأیید سازمان فعالیت نماید.
4.    عدم اعتیاد به موادمخدر حداقل 5 سال
5.    عدم وجود سوءپیشینه کیفری در 5 سال گذشته
6.    دارابودن کارت پایان خدمت یا معافیت دائم
7.    گذراندن دورة آموزشی مربوطه مورد تأیید سازمان که متعاقباً تعریف و ابلاغ می شود.
8.    دارابودن حداقل 30 سال سن
9.    دارابودن ترجیحاً مدرک دیپلم و حداقل سیکل

ب) مدارک موردنیاز:
1.    تصویر کلیة صفحات شناسنامه
2.    تصویر کارت ملی
3.    2 قطعه عکس 3 × 4
4.    اصل گواهی عدم وجود سوءپیشینه کیفری (در 5 سال اخیر)
5.    اصل گواهی عدم اعتیاد
6.    گواهی از روانپزشک معتمد سازمان مبنی بر عدم وجود اختلال روانشناختی مختل کننده عملکرد فرد در زمینه فعالیت مذکور
7.    تصویر برابر با اصل کارت پایان خدمت یا معافیت دائم
8.    گواهی پایان دورة آموزشی مربوطه مورد تأیید سازمان
9.    تصویر مدرک برابر با اصل شده یا گواهی پایان تحصیلات
10.    تأییدیه مسئول مرکز درمانی (مراکز سرپایی، بستری، اجتماع درمان مدار، مرکز بهبودی اقامتی میان مدت تحت نظارت بهزیستی) بهمراه تصویر مستندات مبنی بر بهبودی از اعتیاد حداقل به مدت پنج سال
11.    تأییدیه مسئول مرکز درمانی (مراکز سرپایی، بستری، اجتماع درمان مدار، مراکز بهبودی اقامتی میان مدت تحت نظارت سازمان بهزیستی) مبنی بر سابقة کار به مدت حداقل 2 سال
12.    تأییدیه موسس مرکز بهبودی اقامتی میان مدت مبنی مورد تأیید سازمان بهزیستی بر گذراندن دورة دو هفته ای در مرکز

4 – 2- شرایط و مدارک مددیار اعتیاد:
الف) شرایط:
1.    تابعیت جمهوری اسلامی ایران
2.    اعتقاد به دین مبین اسلام یا یکی از ادیان مورد تأیید در قانون اساسی
3.    دارابودن کارت پایان خدمت یا معافیت دائم
4.    دارابودن پاکی حداقل 2 سال
5.    دارابودن سابقة کار مرتبط حداقل یک سال
6.    دارابودن تحصیلات حداقل سیکل
7.    گذراندن دورة آموزشی مربوطه مورد تأیید سازمان بهزیستی
8.    دارابودن حداقل 25 سال سن
ب) مدارک مورد نیاز:
1.    تصویر کلیه صفحات شناسنامه
2.    تصویر کارت ملی
3.    تصویر برابر با اصل کارت پایان خدمت یا معافیت دائم
4.    2 قطعه عکس 4  3
5.    گواهی سلامت روان از روانپزشک معتمد سازمان مبنی بر عدم وجود اختلال روانشناختی مختل کننده عملکرد فرد در زمینة فعالیت مذکور
6.    اصل گواهی پایان دورة آموزشی مربوطه مورد تأیید سازمان
7.    اصل گواهی عدم اعتیاد
8.    اصل گواهی عدم سوءپیشینه کیفری (در 2 سال اخیر)
9.    تصویر گواهی تحصیلات برابر اصل شده (حداقل سیکل)
10.    تأییدیه مسئول مرکز درمانی (مراکز سرپایی، بستری، اجتماع درمان مدار، مرکز بهبودی اقامتی میان مدت تحت نظارت بهزیستی) مبنی بر پاکی و بهبودی فرد به همراه مستندات بهبودی اعتیاد به
مدت 2 سال.
11.    تأییدیة مسئول مرکز درمانی (مراکز سرپایی، بستری، اجتماع درمان مدار، مراکز بهبودی اقامتی میان مدت تحت نظارت سازمان بهزیستی) مبنی بر سابقة فعالیت به مدت حداقل یک سال.

4 – 3 – شرایط مددیار خانواده و مدارک مورد نیاز:
الف) شرایط:
1.    تابعیت جمهوری اسلامی ایران
2.    اعتقاد به دین مبین اسلام یا یکی از ادیان مورد تأیید در قانون اساسی
3.    دارابودن حداقل 25 سال سن
4.    دارابودن حداقل تحصیلات سیکل
5.    برخورداری از سلامت روان
6.    حداقل یک سال سابقه حضور در برنامة گروههای خودیاری خانواده
7.    گذراندن دورة آموزشی مربوطه مورد تأیید سازمان بهزیستی
تبصره: مددیار خانواده الزاماً باید خانم باشد.
ب) مدارک مورد نیاز:
1.    تصویر کلیة صفحات شناسنامه
2.    تصویر کارت ملی
3.    گواهی پایان دورة آموزشی مربوطه مورد تأیید سازمان
4.    تأییدیه مسئول مرکز درمانی (مراکز سرپایی، بستری، اجتماع درمان مدار، مرکز بهبودی اقامتی میان مدت تحت نظارت بهزیستی) مبنی بر فعالیت فرد در برنامه‌های درمانی خانواده به مدت حداقل یکسال
5.    گواهی از روانپزشک معتمد سازمان مبنی بر عدم وجود اختلال روانشناختی مختل کننده عملکرد فرد در زمینه فعالیت مذکور
6.    اصل گواهی عدم سوءپیشینه کیفری
7.    اصل گواهی عدم اعتیاد
8.    تصویر گواهی تحصیلات با اصل شده (حداقل سیکل)

4 – 4 – شرایط مسئول فنی دورة سم زدایی بدون دارو:
1- مرکز رابط
1 – الف) شرایط مرکز رابط
- دارابودن مجوز درمان و بازتوانی اعتیاد از سازمان بهزیستی
- مرکز رابط باید در شهرستانی که مرکز بهبودی تأسیس می شود، بوده و اولویت با مرکز رابطی است که در نزدیکترین مسافت نسبت به مرکز بهبودی قرار دارد.
1 – ب) مدارک موردنیاز مرکز رابط
- اصل و یک نسخه تصویر پروانة بهره برداری از مرکز
- معرفی پزشک مسئول فنی مرکز به عنوان پزشک رابط با مرکز بهبودی
2- پزشک مستقر در مرکز بهبودی
2 – الف) شرایط پزشک مستقر در مرکز بهبودی
1.    تابعیت جمهوری اسلامی ایران
2.    اعتقاد به دین مبین اسلام یا یکی از ادیان مورد تأیید در قانون اساسی
3.    گذراندن دورة آموزشی اعتیاد مورد تأیید سازمان بهزیستی کشور
4.    برخورداری از سلامت روان
2 – ب) مدارک مورد نیاز پزشک مستقر در مرکز بهبودی
1.    گواهی پایان دوره آموزشی اعتیاد
2.    اصل گواهی عدم سوءپیشینه کیفری
3.    اصل گواهی عدم اعتیاد
4.    تصویر گواهی تحصیلات برابر با اصل شده
5.    تصویر کلیة صفحات شناسنامه
6.    2 قطعه عکس 4  3
7.    کارت پایان خدمت یا معافیت دایم
8.    گواهی از روانپزشک معتمد سازمان مبنی بر عدم وجود اختلال روانشناختی مختل کننده عملکرد فرد در زمینة مذکور
9.    دارابودن مجوز مطب در شهرستان مربوطه

مادة 5 – شرح وظایف نیروی انسانی مرکز بهبودی اقامتی میان مدت:
5 – 1) شرح وظایف مسئول مرکز
1.    نظارت بر کلیة امور اجرایی و درمانی مرکز، برنامه های روزانه و پیگیری مراجعان
2.    نظارت بر حسن اجرای مقررات و بخشنامه های سازمان
3.    تهیه و ارائة گزارش به بهزیستی استان و شهرستان برطبق فرمهای اطلاع گیری ارسالی از سوی سازمان بهزیستی کشور
4.    ارتباطات مستمر و دائمی با مرکز رابط یا پزشک مستقر در مرکز
5.    حضور فعال در مرکز حداقل 8 ساعت بصورت روزانه و تعیین جانشین در صورت مرخصی
6.    نظارت بر امور بهداشتی مرکز
7.    رعایت شیوه نامه ارسالی از سوی سازمان بهزیستی کشور
8.    رعایت تعرفه های ابلاغی از سوی سازمان بهزیستی کشور در مراکز
9.    ارجاع جهت سایر درمانهای تخصصی در صورت لزوم (روانشناسی، روانپزشکی، مددکاری و …) در دورة بازتوانی
تبصره 1: نظارت بر فعالیتهای درمانی با نظر پزشک مستقر در مرکز یا پزشک مرکز رابط صورت می گیرد.
تبصره 2: در صورتی که مرکز اقامتی میان مدت با مرکز رابط در ارتباط باشد مسئول مرکز موظف است هرگونه شکایت پزشکی و روانپزشکی مراجعین را به پزشک مرکز درمانی رابط اطلاع دهد و در صورت عدم دسترسی به پزشک مرکز رابط، از نزدیکترین مرکز درمانی کمک بگیرد و در مراکزی که پزشک حضور دارد موارد فوق توسط پزشک مورد بررسی قرار می گیرد.

5 – 2 – شرح وظایف پزشک مستقر در مرکز یا پزشک مرکز درمان و بازتوانی اعتیاد رابط:
مهمترین علت برقرارنمودن ارتباط مراکز بهبودی اقامتی میان مدت با مراکز رابط یا استقرار پزشک در مرکز، ارزیابی وضعیت بیمار و بررسی امکان استفاده فرد از سم‌زدایی بدون دارو می‌باشد. بدین منظور مسئول فنی مراکز رابط یا پزشک مستقر موظف است اقدامات زیر را انجام دهد:
1.    ارزیابی بیمار برای اتخاذ روش سم زدایی مطلوب و در صورت نیاز فرد به سم زدایی دارویی یا وجود خطر در سم زدایی بدون دارو، ارجاع آن به مراکز درمانی مربوطه.
2.    ارجاع جهت سایر درمانهای تخصصی در صورت لزوم در دورة سم زدایی با هماهنگی مسئول مرکز
3.    ارجاع افراد دارای رفتار پرخطر، جهت انجام تست مشاوره و آزمایش داوطلبانه ایدز و هپاتیت (VCT)
4.    ارائة آموزشهای لازم برای مقیمان و کارکنان از قبیل آموزشهای بهداشتی و کاهش آسیب
5.    همکاری با مسئول مرکز در نظارت بر مشکلات بهداشتی، درمانی و کاهش آسیب مرکز
6.    پزشک مرکز رابط موظف است علاوه بر ویزیت پذیرش به منظور بازبینی غربالگری، از روز اول تا هفتم اقامت بیمار در مرکز 2 ویزیت دیگر انجام دهد و در صورت تشخیص پزشک یا مسئول مرکز تعداد ویزیت ها می تواند بیشتر شود و در سایر موارد باید حداقل بصورت تلفنی و ارجاعی در دسترس مرکز قرار داشته باشد.
7.    پزشک مستقر در مرکز موظف است حداقل سه ساعت در روز در مرکز حضور داشته باشد و ساعت حضور پزشک باید در تابلوی مرکز مشخص شده باشد.
تبصره: مسئول فنی مرکز درمان و بازتوانی اعتیاد (مرکز رابط) و پزشک مستقر موظف اند در دورة آموزشی مرتبط و مورد تأیید سازمان شرکت نمایند.

5 – 3 – شرح وظایف مددیار اعتیاد:
1.    برگزاری جلسات توجیهی مقیمان
2.    انجام کلیة امور مربوط به پذیرش مقیمان و تشکیل پرونده (براساس فرم های سازمان بهزیستی کشور)
3.    پیگیری پس از ترخیص مقیمان حداقل تا شش ماه براساس شیوه نامه (پروتکل) سازمان بهزیستی کشور
4.    اجرای برنامه های روزانه مرکز و درج آن در فرمهای مربوطه
5.    شناسایی و ارجاع موثر موارد نیازمند به مداخلات تخصصی (روانشناسی، مددکاری، روانپزشکی و …) با هماهنگی مسئول مرکز و همراهی بیمار در صورت ارجاع به خارج از مرکز
6.    انجام امور اجرایی مرکز و وظایف محوله از سوی مسئول مرکز

5 – 4 – شرح وظایف مددیار خانواده:
1.    برگزاری جلسات آموزشی گروهی خانواده
2.    ارجاع خانواده بیمار در صورت وجود مشکلات و مسایل شغلی، خانوادگی و اجتماعی به مراکز مربوطه (سایر مراکز درمانی اعتیاد، مراکز مشاوره و کلینیک های مددکاری و …)
تبصره: جلسات خانواده صرفاً باید در خارج از مرکز برگزار شود و محل برگزاری آن باید به تأیید بهزیستی استان برسد.

مادة 6 – مشخصات فیزیکی مراکز بهبودی اقامتی میان مدت مصرف کنندگان مواد:

ردیف    فضای فیزیکی
1    اتاق پذیرش، اتاق مدیر مرکز    12 – 8 متر مربع
2    اتاق پزشک    حداقل 8 متر مربع
3    انبار    —-
5    رختشوی‌خانه    —-
6    سالن غذا‌خوری و آشپزخانه    —-
7    نماز‌خانه    با توجه به تعداد پذیرش
8    کلاس آموزشی    12 متر مربع
9    خوابگاه    2 متر مربع به ازای هر نفر (تخت ها می تواند بصورت دوطبقه باشد)
10    دستشویی    به ازای هر ده نفر 1 عدد
11    حمام    به ازای هر ده نفر 1 عدد
12    اتاقی جهت سم‌زدایی و مراحل اولیه درمان    2 متر مربع به ازای هر نفر (تخت ها بصورت یک طبقه باشد)
13    اتاقی جهت ملاقات با خانواده    حداقل 20 متر

سرانة مسقف حداقل: 5 متر مربع به ازای هر نفر
سرانة باز حداقل: 5 متر مربع به ازای هر نفر
تبصره 1: مراکز باید حتماً فضای باز داشته باشند.
تبصره 2: حداقل امکانات فضای باز شامل: امکانات ورزشی و فضای سبز می‌باشد.
تبصره 3: در مجموع حداقل فضا (اعم از باز و مسقف) برای 30 نفر پذیرش، 300 مترمربع و حداکثر فضا اعم از باز و مسقف برای 60 نفر پذیرش، 600 مترمربع می باشد.
تبصره 4: منظور از فضای مسقف ساختمان می باشد و استفاده از چادر و سایر فضاها ممنوع می باشد.
تبصره 5: اتاق ملاقات با خانواده باید در محلی نزدیک به درب ورودی و از سیستم های اقامتی و خوابگاهها مجزا باشد.

مادة 7 – وسایل موردنیاز مراکز بهبودی اقامتی میان مدت:
1.    امکانات اداری (خط تلفن، فاکس، میز، کمد، فایل جهت نگهداری پرونده و …)
2.    امکانات سرمایشی مناسب
3.    امکانات گرمایشی مناسب
4.    تجهیزات پخت و پز مناسب
5.    امکانات ورزشی، فرهنگی، بهداشتی و آموزشی
6.    تخت خواب و کمد به تعداد نفرات
7.    امکانات حمل و نقل (وجود امکانات مناسب حمل و نقل برای موارد ضروری و اضطراری)
تبصره 1: حداقل پذیرش در این مراکز 30 نفر و حداکثر آن 60 نفر می باشد که متناسب با حداکثر پذیرش در هر مرکز رعایت وسایل و تجهیزات مورد نیاز الزامی است.
تبصره 2: در هر دوره 30 روزه حداکثر   بیماران در بخش سم زدایی بدون دارو و مابقی در دورة بهبودی پس از سم زدایی بدون دارو قرار می گیرند.
تبصره 3: کلیة وسایل و امکانات مذکور در فوق باید برطبق استانداردهای بهداشتی و صنعتی باشد.

مادة 8 – مقررات عمومی مراکز بهبودی اقامتی میان مدت:
1.    در مراکز بهبودی اقامتی میان مدت سم زدایی به روش دارویی مجاز نمی باشد و چنانچه بیماران این قبیل مراکز خواهان استفاده از دارو درمانی جهت سم زدایی باشند لازم است به مراکز درمانی مرتبط ارجاع شوند.
2.    استفاده از هر گونه دارو باید با تجویز پزشک و با ثبت در پروندة مراجع صورت گیرد. مصرف هرگونه داروی مخدر و مواد روانگردان در مرکز بهبودی اقامتی میان مدت در دورة سم زدایی و بعد از سم زدایی ممنوع می باشد و در صورت نیاز دورة سم زدایی و پس از آن تنها می توان از داروهای OTC و با تأیید پزشک استفاده نمود.
3.    در مراکز بهبودی اقامتی میان مدت نگهداری اجباری بیمار ممنوع می باشد و مسئول مرکز تعهد کتبی و یا شفاهی نسبت به همراه بیمار برای نگهداری اجباری بیمار ندارد و عقد هر نوع قراردادی در این خصوص ممنوع می باشد.
4.    دریافت رضایت نامه کتبی از بیمار (برطبق فرمهای بهزیستی) در بدو ورود به مرکز الزامی است.
5.    مراکز مذکور موظف اند بهبودی مراجعین را حداقل تا 6 ماه پس از ترخیص پیگیری نمایند و سوابق مربوطه در پروندة بیمار و در دفتر پیگیری ثبت شود.
6.    هرگونه پرخاشگری، اعمال خشونت آمیز، مصرف یا خرید و فروش مواد یا مبادرت به اعمال رفتارهای جنسی توسط مقیمان در مرکز ممنوع بوده و متخلف از مرکز اخراج خواهد شد.
7.    در صورت رخداد تخلفات مذکور در بند 6 از سوی مسئول و کارکنان مرکز، براساس ضوابط و قوانین انحلال مراکز، مرکز مربوطه تعطیل می گردد.
8.    در صورت رخداد تخلفات بند 6 برای مقیمان و کارکنان، مسئول مرکز موظف است پس از بررسی، گزارش آن را به بهزیستی استان تحویل نماید.
تبصره: هرگونه رفتار خشونت آمیز با بیماران در جهت درمان خلاف مقررات محسوب می گردد و منجر به تعطیلی مرکز خواهد شد.
9.    مراکز بهبودی اقامتی میان مدت مجاز هستند خدمات بهبودی به تنهایی و یا خدمات
سم زدایی بدون دارو را بصورت همراه ارائه دهند و به هیچ عنوان سم زدایی بدون دارو به تنهایی در این مراکز پذیرفته نیست و سم زدایی دارویی نیز فقط در مرکز رابط یا سایر مراکز مجاز انجام می گردد.
10.    خدمات مراکز بهبودی اقامتی میان مدت عبارتند از: کمک به تحمل علائم محرومیت از مواد و سم زدایی بدون داروی بیمار، برگزاری جلسات بهبودی و 12 قدمی، برگزاری جلسات خانواده، پیگیری و ادامة بهبودی پس از ترخیص از مراکز، ارجاع موثر در صورت لزوم و سایر موارد برطبق شیوه نامه (پروتکل) تدوین شده توسط سازمان بهزیستی.
11.    اگر مراجعی سابقة نقض قانون در مرکز داشته باشد با اخذ تعهد، امکان پذیرش برای یک نوبت دیگر وجود دارد.
12.    در صورتی که سوابق بهبودی فردی (اعم از مددیاران و مسئول مرکز) دردسترس نباشد می تواند با مراجعه به یکی از مراکز درمان و بازتوانی سازمان بهزیستی با شرکت در برنامه های بهبودی به مدت 12 ماه و ارائه حداقل 12 آزمایش ادرار منفی و دریافت تأییدیه از مرکز مذکور اقدام به فعالیت نماید.
13.    موسسات و مراکزی که گواهی پاکی صادر می کنند باید سابقه فعالیتشان طولانی تر از زمان پاکی تعیین شده در آیین نامه باشد.
14.    کلیة مراکزی که با توجه به این دستورالعمل تشکیل شوند موظف اند در فرایند کار صرفاً از
شیوه نامه (پروتکل) سازمان بهزیستی کشور تبعیت نمایند.
15.     رعایت تعرفة ابلاغی سالیانه از سوی سازمان بهزیستی کشور توسط مراکز بهبودی اقامتی میان مدت الزامی است.
16.    لازم است تعرفة ابلاغی از سوی سازمان بهزیستی کشور، پروانة فعالیت و پروانة مسئول مرکز در جای مناسب و در محل دید عموم نصب گردد.
17.    برنامه ریزی نیروی انسانی مرکز باید طوری تنظیم شود که در شیفت های روزانه و شبانه حداقل یک نفر از مددیاران  به ازاء هر 15 نفر مقیم با توجه به تعداد مقیمان در هر شیفت حضور داشته باشند.
18.    چنانچه این مراکز ویژه زنان تأسیس شود محل مرکز نباید نزدیک مراکز ویژه مردان تأسیس گردد.
19.    در مراکز ویژة زنان، کلیه نیروی انسانی اعم از مسئول مرکز و مددیاران، پزشک مستقر در مرکز و نیروی خدماتی باید از زنان باشند و به هیچ عنوان نیروی انسانی مرد مورد قبول نمی باشد.
تبصره: در خصوص جنسیت نیروی انسانی در مراکز زنان صرفاً نگهبان مرکز می تواند مرد باشد و محل استقرار وی باید در قسمت جدایی در خارج از مرکز قرار داشته باشد.
20.    پذیرش زنان در مرکز باید با هماهنگی بهزیستی استان صورت پذیرد.
21.    با توجه به سن بیماران مراکز به دو گروه تقسیم می شوند. مراکزی که ویژة افراد 18 تا 29 سال و مراکزی که برای افراد 30 تا 55 سال می باشد.
22.    کلیه مراکز بهبودی اقامتی میان مدت موظفند مشخصات خود شامل نام مرکز، نام تشکل غیردولتی مربوطه را به شرح ذیل در تابلویی با ابعاد 3  2 متر مربع در سردر ورودی مرکز نصب نمایند و ذکر هرگونه مطلب دیگری در تابلوی مرکز بهبودی اقامتی میان مدت نباید به گونه ای باشد که این مشخصات را تحت الشعاع قرار دهد.
-    مرکز بهبودی اقامتی میان مدت …
-    تابع تشکل غیردولتی …
-    دارای مجوز از سازمان بهزیستی استان …
-    با شمارة ثبت …

مادة 9 – ضوابط رسیدگی به تخلفات و شکایات
نظارت بر عملکرد مراکز موضوع این دستورالعمل مطابق با «دستورالعمل نظارت بر موسسات و مراکز غیردولتی» مصوب جلسه 115 مورخ 20/3/87 شورای معاونین سازمان خواهد بود.

این دستورالعمل مشتمل بر 9 ماده و 18 تبصره توسط معاونت امور فرهنگی و پیشگیری سازمان تهیه و تصویب شده و از تاریخ ابلاغ لازم الاجرا می باشد و کلیة دستورالعمل ها و بخشنامه های قبلی که در این خصوص تهیه و تدوین گردیده و مغایر با این دستورالعمل باشد لغو می گردد.

فرم شماره1: فرم موافقت اصولی تأسیس مراکز بهبودی اقامتی میان مدت